Iraanse cinema

Alhoewel de Iraanse cinema een lange en rijke traditie heeft, nam haar filmindustrie pas echt een vlucht in de jaren ‘60. Deze periode zag ook de opkomst van de Iraanse New Wave, met regisseurs zoals Forough Farrokhzad, Abbas Kiarostami en Abolfazl Jalili. Hun films worden gekarakteriseerd door een poëtische, soms minimalistische stijl, met sterke politieke en filosofische boodschappen. Bovendien is in deze postmoderne cinema de grens tussen fictie en realiteit, tussen film en documentaire, vaak erg klein.

Zo‘n dromerige stijl van filmmaken, met haar subtiele verwijzingen en symbolisme, is echter ook een hele inventieve manier gebleken om de strenge filmcensuur in Iran te omzeilen. Deze stijl heeft zich daarom na de Islamitische Revolutie van 1979 meer en meer ontwikkeld. Ook al heeft een aantal regisseurs met hun films wereldwijde roem vergaard, een handjevol succesverhalen uit de Iraanse filmindustrie kan niet opwegen tegen de duizenden scenario’s die al bij voorbaat geweigerd worden door de Iraanse censuurcommissies. Niet alleen wordt het werk van filmmakers die in de marge van de filmindustrie werkzaam zijn, maar ook dat van bekende filmmakers, vaak gecensureerd of zelfs afgekeurd. Aangezien veel filmmakers en hun crew met beperkte financiële middelen werken en tevens niet in problemen willen komen met het regime, beperken ze zich tot films die naar Islamitische maatstaven als acceptabel worden gezien. Alle films in Iran zijn daarom onderhevig aan een grote mate van zelfcensuur. Er komen in Iran jaarlijks tientallen filmproducties tot stand, maar daarvan is maar een handjevol geen commerciële of propagandistische productie.

Desalniettemin heeft de postmoderne Iraanse cinema in het Westen een groot publiek bereikt en is mede door haar symbolische, semi-documentaire stijl zo populair geworden. Tevens nemen deze intellectuele films een voor ons eenvoudig te ontrafelen politieke stelling in tegen de dictatuur waarin zij ontstaan zijn. Filmmakers hebben in de loop der jaren manieren ontwikkeld om de filmcensuur in Iran enigszins te omzeilen, bijvoorbeeld door het gebruik van kinderen of veelzeggende symbolische beelden. Door te werken met metaforen in beeld en in dialoog zijn zij er daarom toch in geslaagd de censuur op creatieve wijze te omzeilen en tevens hun unieke visie op de Iraanse maatschappij te geven.

Ook maken Iraanse cineasten de laatste jaren in toenemende mate gebruik van de digitale camera. Dit maakt het filmmaken goedkoper en leidt tevens tot minder productie belemmeringen, waardoor filmmakers vrijer en onafhankelijker worden in hun producties. De digitale camera heeft tot een stroom aan innovatieve films geleid die steeds realistischer worden in stijl, en daardoor wellicht een hele nieuwe periode in de Iraanse filmkunst aankondigen.

Het Iraans Film Festival hoopt een podium te zijn voor diverse filmstijlen en visies op de huidige Iraanse samenleving, zodat ook het Nederlandse publiek kan kennismaken met het werk van verschillende Iraanse filmmakers, groot en klein. Het festival heeft daarbij speciale aandacht voor jonge filmmakers die op geheel nieuwe wijze hun samenleving aan het licht brengen. Maar ook wordt er een focus gelegd op films van en over vrouwen in de huidige Iraanse maatschappij. Maar bovenal probeert het Iraans Film Festival de kennis over Iran, over haar cultuur en inwoners, haar tradities en veranderingen, te verdiepen en te verbreden.